---

indianie.org - wioska indiańska Jurowce, Białystok

---
header_wioska

Strona główna / Regalia / Legginy
A+ R A-

Legginy Indian Crow

Email Drukuj

Kiedy w 1805 roku Laroque był u Crow, zanotował, że młodzi, nieżonaci mężczyźni ubierali się bardzo ekstrawagancko, natomiast "żonaci ubierali swe najpiękniejsze stroje dopiero, gdy przenoszono obóz lub na inne specjalne okazje". (Larocque, 1910, s. 61). Jego opis męskiego stroju dotyczy raczej ubioru odświętnego, niż codziennego użytku, zasadniczo męskie stroje to legginy ze skóry antylopy "sięgające bioder, przyczepione do pasa lub rzemienia, ozdobione przy szwie paciorkami, kolcami jeżozwierza i ludzkimi włosami pofarbowanymi na różne Kolory", oraz koszule "zdobione na rękawach w ten sam sposób co Legginy". Mężczyźni rzadko nosili przepaski biodrowe, chyba że nie nosili legginów, gdyż ich legginy "robione były w taki sposób, że po dołączeniu na stałe paska, mogłyby być nazwane spodniami."

Gdy generał Reynolds spotkał Indian Crow podczas swej wyprawy badawczej w dolinie rzeki Yellowstone w 1857 r. zanotował, że kompletny strój wodzów i znaczniejszych wojowników obejmował nie tylko "mokasyny ozdobione paciorkami", lecz również "skórzane legginy, ozdobione paciorkami i kolcami jeżozwierza pomalowane na bardzo jaskrawe kolory oraz obszeme okrycie wierzchnie trochę przypominające meksykańską serape, lecz zrobione ze skóry i bogato ozdobione." (Reynolds, 1868, s.48). Zauważył też, że codzienne stroje Crow w tym czasie nie stanowiły ubrania skórzane, ale "ubrania wełniane, takie jak spodnie, koszule i kapelusze."

Kobiety, które wykonywały męskie stroje ze skór zwierzęcych zazwyczaj stosowały te same wzory na legginach jak i na koszuli, przez co cały strój stanowił zwartą całość. Jednakże w czasach Wildschuta (ok. 1920 r) u Crow można było znaleźć bardzo mało skórzanych legginów.

leg_crow1
Takie skórzane legginy wyszyte koralikami, uzyskał Edwin W. Deming, gdy odwiedził Crow we wczesnych latach 90-tych XIX wieku. (Rys obok) Posiadają pasy z koralików, długie na 73,6 cm i szerokie na 8,2 cm, są one doskonałym przykładem uwidaczniającym zamiłowanie Crow do symetrii we wzornictwie. Pas podzielony jest na pięć części, gdzie dwie skrajne i środkowa są jakby jaśniejsze. Szerszy środkowy prostokąt zrobiony jest z jasnoniebieskich koralików, a otaczające go cieńsze prostokąty z lawendowych. Część druga i czwarta są bardziej wyszukane, właściwie są identyczne tylko, że prostokątne trójkąty w tych dwóch częściach, skierowane są w przeciwne strony (do środka pasa). Trójkąty występują w parach (czerwone, granatowe i znowu czerwone) na błękitnym tle i są oddzielone pasem kontrastujących koralików.7 Cały pas jest symetryczny zarówno poziomo jak i pionowo. Na flaneli wykańczającej legginy znajdują się dwa paski z drobnych koralików (seed beads).


leg_crow3



Szwajcarski artysta Rudolph Kurtz naszkicował dwóch Crow, którzy 29 listopada 1851 roku zawitali do fortu Union przy ujściu Yellowstone (Fot2), Mężczyzna po lewej stronie rysunku posiada skórzane legginy i wydaje się, że są one wyszywane koralikami. Wzór składa się z elementów klepsydropodobnych złożonych z dwóch trójkątów równobocznych połączonych wierzchołkami. Całość dopełniająmniejsze trójkąty, przylegające do górnych i dolnych brzegów klepsydry.




leg_crow1
Prawdopodobnie przed rokiem 1850 koszule i legginy męskie zdobiono zarówno kolcami jak i koralikami. Wzór na legginach obok składa się zasadniczo z pięciu pionowych pasów wykonanych techniką quill, główne motywy składają się z dużych, wyraźnie zaznaczonych prostokątów. Pas z kolców otoczony jest wąskim paskiem z koralików. Koraliki zastosowano też w dwóch poprzecznych pasach na czerwonej flaneli. Wszystkie koraliki to tzw. pony beads, swego czasu powszechnie stosowane przez plemiona znad Górnej Missouri. Koraliki były kosztowne i dlatego kobiety stosowały je raczej oszczędnie.

Od wielu lat Crow preferowali luźne legginy płócienne od tradycyjnych, obcisłych ze skór. Mężczyźni od potowy XIX w. zaczynali nosić legginy z materiału na koce, pasujące do płaszczy z kapturami, robionych z pasiastych koców. Kurz opisywał młodego wojownika, który zawitał do Fortu Union w styczniu 1852 roku, noszącego "derkę, legginy i płaszcz z kapturem zrobiony z nowego koca Mackinaw" (Kurz, 1937, str. 259).
Później Crow coraz częściej używali sukna jako materiału na legginy, a kobiety zdobiły je tylko w dolnych częściach nogawek. W 1873 roku większość Crow nosiła legginy z sukna i koszule skórzane.

leg_crow2
Dobrym przykładem tego typu są legginy skolekcjonowane przez Wild schuta w 1923 roku . Zrobione są z niebieskiego sukna w czarne pasy. Skórzane podwiązki służyły do mocowania legginów na nogach. Boczne części łopotały na wietrze jak spodnie kowbojskie. Jednakże szkic Wimara jest dowodem na to, że Crow zarzucili takie łopoczące nogawki na wiele lat przed masowym napływem kowbojów na prerię Montany. Na jednej stronie dolnej części nogawek wyszyty jest prostokątny kawałek czerwonej flaneli, ozdobiony dookoła wąskimi paskami białych koralików, pionowymi paskami także białych koralików ze skośnymi granatowymi paseczkami i małymi równoramiennymi trójkątami. Całość wyszyta techniką lazy stitch.
Jedna ważna zmiana spotkała wzornictwo Indian Crow w czasach rezerwatów. Zdjęcie z podpisem "Wojownicy Crow", datowane na lipiec 1895, znajdujące się w archiwach Biura Amerykańskiej Etnologii (Burcau ofAmerican Ethnology) pokazuje jednego z wojowników noszącego legginy z sukna ozdobione motywami roślinnymi. W latach dwudziestych XXw. motywy roślinne niemal całkowicie wyparły geometryczne wzory.



Na podstawie "Crow Indian Beadwork"
Williama Wildschuta
opracowal Niedzwiadek

 

Przykładowe motywy wzorów na nogawkach

leginy_patki

Kontakt

Wioska indiańska
Jurowce k/Białegostoku

ok. 4km na trasie do Augustowa

tel. 85 65-22-816

kom. 606-10-12-38

email: info (at) indianie,org